Samenwerken in Ecosystemen

Reading Time: 5 minutes

Door de digitalisatie van producten en de diepgaande specialisatie van de capabilities van organisaties zijn bedrijven die willen innoveren steeds vaker afhankelijk van een ecosysteem bestaande uit een diversiteit aan organisaties om hun innovaties te ontwikkelen en te implementeren. In dit blog, gebaseerd op een literatuuronderzoek naar ecosystemen en kwalitatief onderzoek naar het Techport Fieldlab Ecosysteem in IJmuiden, wil ik ingaan op de diverse ‘typen’ ecosystemen en hoe een ecosysteem perspectief waardevol kan zijn voor organisaties om kennis en technologische afhankelijkheid tussen organisaties te begrijpen[1]. Geschreven door Dennis van Kampen

Van digitale platform tot complexere samenwerking

Binnen een ecosysteem zijn organisaties vaak ieder gespecialiseerd in bepaalde technologische aspecten of beschikken over complementaire kennis of technologieën om een innovatie volledig tot wasdom te laten komen. Bijvoorbeeld in het Apple iOS ecosysteem werkt Apple samen met ontwikkelaars die Apps aanbieden zoals games, nieuws of zelfhulp applicaties om een waardevolle App Store en daarmee een waardevolle iPhone aan te bieden aan de eindgebruiker Een ecosysteem perspectief beperkt zich echter niet alleen tot digitale platformen zoals Apple iOS maar kan ook waardevol zijn om andere complexe samenwerkingen te bestuderen.

Kennis, business en platform ecosystemen

Er zijn grofweg drie typen ecosystemen te onderscheiden: kennis ecosystemen, business ecosystemen en platform ecosystemen[2] (zie figuur 1). In kennis ecosystemen werken diverse organisaties, vaak regionaal, samen zoals multinationals, MKB, universiteiten, eind-gebruikers en overheden om state-of-the-art kennis te ontwikkelen en technologie ontwikkeling te stimuleren binnen een bepaald kennisdomein. Een voorbeeld is het Techport Fieldlab Ecosysteem.

In het Techport Fieldlab Ecosysteem werken bijvoorbeeld Tata Steel en andere bedrijven zoals Semiotics Labs, IJssel Predictive, SKF en FACTA samen aan het ontwikkelen en toepassen van sensoren op productie installaties om afwijkingen te detecteren en daarmee kostenintensieve stilstand te voorkomen. Vergelijk het met een hartmonitor in het ziekenhuis die inzicht biedt in de gezondheid van de patiënt. In het Fieldlab wordt getest met sensoren die door middel van data generatie en monitoring van de productie installaties inzicht kunnen bieden in de ‘gezondheid’ van de installaties (de patiënt) en op basis daarvan een diagnose kunnen geven om de gezondheid van ‘de patiënt’ te verbeteren. Dit wordt ‘smart maintenance’ genoemd. Samen met onderwijs- en kennisorganisaties als de Vrije Universiteit Amsterdam wordt vervolgens de data die wordt gegenereerd door middel van de sensoren geanalyseerd om te leren over hoe data, en uiteindelijk machine learning, bij kan dragen aan het onderhoud van grootschalige installaties. Door de regionale betrokkenheid, maar ook door digitale hulpmiddelen zoals MS Teams en Zoom, kan kennis gemakkelijk gedeeld worden met betrokken organisaties wat helpt te leren van ontwikkelingen in data generatie en analyse. 

Kennis ecosystemen, of in ieder geval de outputs van kennis ecosystemen, kunnen uiteindelijk evolueren in een business ecosysteem of platform ecosysteem. In deze typen ecosystemen gaat het niet alleen meer om waarde creatie maar ook om waarde ‘capture’.

In business ecosystemen staat niet het kennisdomein maar een waardepropositie centraal en is het belangrijk voor de ‘focal firm’ of ‘ecosystem champion’ (vaak de ontwikkelaar van de innovatie) dat deze identificeert welke organisaties complementaire producten of technologieën in handen heeft om met die organisaties samen te werken en activiteiten te bundelen. Deze zogenaamde ‘complementors’ hebben een andere rol dan suppliers van technologische componenten waarmee organisaties door middel van formele contracten onderlinge relaties kunnen organiseren. Bij complementors gaat het vooral om horizontale relaties waarbij deze organisaties unieke resources in handen hebben die mede-bepalend zijn voor het succes van de centrale innovatie. Een voorbeeld hiervan is de introductie van de HDTV van Philips.

In 1980 was Philips een pionier wat betreft de introductie van de HDTV. Omdat het echter het ecosysteem niet goed genoeg in kaart had gebracht is Philips zijn first-mover-advantage verloren. Hoewel Philips een juiste visie had op de behoefte van eindgebruikers om de ervaring van TV te verbeteren, was om deze waardepropositie te materialiseren niet alleen inzicht in de eindgebruiker maar ook inzicht in de belangen en wensen van organisaties met complementaire producten en technologieën nodig. Zonder de ontwikkeling van HD camera’s en nieuwe standaarden en processen voor de productie van TV uitzendingen werden er geen TV programma’s opgenomen en uitgezonden in HD kwaliteit waardoor de HDTV weinig waard was voor de eindgebruiker.

De succes van dergelijke complexe innovaties zijn vaak afhankelijk van de co-innovatie en co-adoptie van andere technologieën door andere organisaties. Een ecosysteem perspectief of een ‘wide-lens’ kan helpen om dergelijke afhankelijkheden in kaart te brengen en inzichtelijk te maken. 

Platform ecosystemen werken grofweg volgens hetzelfde principe als business ecosystemen enkel werken daar organisaties samen rondom een centraal platform en biedt het centrale platform een plek voor andere organisaties om hun eigen producten op te verkopen. Denk bijvoorbeeld aan de Apps van app ontwikkelaars in de App Store of Play Store van je smartphone. Net als in business ecosystemen zijn complementors (zoals app developers) van unieke waarde om het centrale domein (het platform in platform ecosystemen) tot een succes te maken.

Zonder een breed scala aan apps (de content) in de App- of Play Store zou dit platform weinig waard zijn voor de eindgebruiker net als de HDTV zonder TV uitzendingen in HD kwaliteit. Hoe meer users en kwalitatief goede apps, hoe waardevoller het platform. Het Philips Hue platform is bijvoorbeeld vele malen waardevoller geworden en heeft vele malen meer gebruikers aangetrokken nadat Philips besloot om het platform te openen voor app ontwikkelaars. 

Techport Fieldlab Ecosysteem

Om in het Techport Fieldlab Ecosysteem de kennis die wordt gegenereerd en technologische inventies die worden getest ook tot een succes te maken naast kennisgeneratie, werken organisaties samen die beschikken over complementaire skills en resources. Leveranciers van sensoren die data genereren, zoals Semiotic Labs door middel van spanningsmetingen en IJssel Predictive door trillingsmetingen, werken bijvoorbeeld samen met organisaties die gespecialiseerd zijn in data-analyse en data-visualisatie zoals de VU en FACTA. Het stimuleren van samenwerken en het gebruiken van elkaars unieke capabilities en resources is extreem belangrijk. Daarnaast is ook een belangrijke rol weggelegd in het ecosysteem voor eindgebruikers zoals de engineers van Tata Steel die beschikken over de tacit-knowledge van de productie installaties om de data die wordt gegenereerd door de sensoren te kunnen interpreteren en helpen te begrijpen. 

Samenwerking centraal

Door deze unieke combinatie aan kennis en vaardigheden kan inzicht in de werking en optimalisatie van installaties worden verbeterd. Dergelijke afhankelijkheden en ecosysteem samenwerkingen vragen om nieuwe business modellen waarin unieke resources en capabilities worden gecombineerd en waar samenwerking tussen organisaties centraal staat. Deze business modellen worden ontwikkeld in het Techport Fieldlab Ecosysteem om daarmee de kennis die wordt gegenereerd verder te laten groeien tot succesvolle business.

Meer weten over Techport Fieldlab? Check www.techport.nl of lees meer in eerdere blog. Meer weten over Platforms & Ecosystems? Meld je nu aan voor de Masterclass


[1] Fieldlabs zijn praktijkomgevingen waarin bedrijven en kennisinnstellingen experimenteren met het ontwikkelen, testen en implementeren van oplossingen voor Smart Industry.

[2] Organisaties kunnen ook tegelijkertijd deel uitmaken van meerdere ecosystemen. Denk bijvoorbeeld aan Apple die deel uitmaakt van Silicon Valley (een kennis ecosysteem), het iPhone ecosysteem (een business ecosystemen) en het IOS ecosysteem (een platform ecosysteem).